Zabierzów

Zabierzów - jest największą, liczącą 4,6 tys. mieszkańców i najbardziej uprzemysłowioną wsią w gminie, która może pretendować do miana miasteczka, zwłaszcza w kontekście podjętych projektów wytyczenia Rynku, z założeniem nadania mu tradycyjnej funkcji centrum administracyjno-usługowego. Historycznie Zabierzów wzmiankowany w 1254 r., jako Rogoźnik należał do norbertanek z krakowskiego Zwierzyńca, pozostając w dobrach tego konwentu do czasów najnowszych. Pożary w 1745 r. oraz pod koniec XVIII w. sprawiły, że odbudowywana wieś przybrała kształt ulicówki rozciągniętej wzdłuż popularnego od poł. XVI w. gościńca śląskiego, to jest dzisiejszej drogi nr 79 - ul. Krakowskiej i ul. Śląskiej. Przy niej, w rejonie dawnego nawsia wznosi się okazały kościół z lat 1908 -1938, którego pseudogotycką, dość skromną bryłę ożywia wybudowana kilka lat temu wolnostojąca dzwonnica. Również przy ul. Krakowskiej (nr 101) zwraca uwagę oryginalna drewniano - murowana willa wybudowana w 1901 r. wg projektu Jana Sas - Zubrzyckiego, wybitnego krakowskiego architekta. Interesującą pamiątką najnowszej historii jest skromny obelisk znajdujący się naprzeciw starego młyna za Rudawą. Odsłonięto go w 50 rocznicę aresztowania 3 VII 1943 r. przez gestapo mieszkającej tu rodziny Poganów oraz innych mieszkańców. Obszernie informuje o tym umieszczona na pomniku inskrypcja, którą warto jednak uzupełnić. Otóż liczący w momencie wybuchu wojny 14 - 15 lat bracia Poganowie: Marian (ps. „Rzeżucha”) i Mieczysław (ps. „Błyskawica”, „Błyskawiczny”) w styczniu 1941 r. zorganizowali grupę dywersyjną ZWZ, która następnie przekształciła się w pierwszy partyzancki oddział krakowskiego Kedywu AK o kryptonimie „Błyskawica”. Po wsp. aresztowaniu Mieczysława, jego rodziców i siostry, oddział pod tymczasowym dowództwem Mariana został przegrupowany w rejon myślenickiego, następnie limanowskiego. Tu też, pod Tymbarkiem, w starciu z Niemcami poległ 30.VII.1944 r. „Błyskawiczny”, któremu w grudniu 1943 r. udało się zbiec z oświęcimskiego obozu. „Rzeżucha” doczekał wyzwolenia walcząc wraz ze swym oddziałem.